Categorie: blog

  • Wat ik geleerd heb toen ik probeerde Big Tech uit mijn leven weg te poetsen

    “You see, the devil haunts a hungry man; if you don’t wanna join him, you gotta beat him. I ain’t sayin’ I beat the devil, but I drank his beer for nothing, and then I stole his song”

    – Kris Kristofferson

    ~

    Dit is niet je standaard Neggersverhaal. Eigenlijk is dit verhaal überhaupt helemaal geen verhaal. Het heeft geen literaire spitsvondigheden, het heeft geen malle personages die met een beteuterd gezicht in de stoptrein naar Weert zitten, met een ongeopende zak van de Burger King op schoot. Het heeft geen motieven, geen stevig geconstrueerde spanningsboog, en ik doe ook niets opmerkelijks met het vertelperspectief.

    Waar het wel over gaat? Over Big Tech. Nee, wacht: laat me dat herformuleren. Het gaat dus juist níet over Big Tech. Het gaat erover waarom ik de Tech Bro’s beu ben – correctie: het gaat erover dát ik ze beu ben, het feit dat je dit verhaal aangeklikt hebt, maakt dat ik hoogstwaarschijnlijk niet uit hoef te leggen waaróm.

    Maar als je klaar bent met de monopolie van Big Tech, dan is het – eerlijk is eerlijk – nog een teringklus om de daad bij het woord te voegen, als je daar dan vervolgens niet alleen een grote mond over wil hebben, maar óók naar wil leven. Spoiler: het is me absoluut niet gelukt om óveral onderuit te komen, maar het is, als je eenmaal geaccepteerd hebt een paar stevige keuzes te maken, óók niet onmogelijk.

    In het afgelopen jaar heb ik stapsgewijs mijn afhankelijkheid van (Amerikaanse) Big Tech onder de loep genomen – meegenomen dat ik daarmee ook qua data-privacy natuurlijk ook stuk aangeschoten wild was. Ik heb in geen geval de illusie dat de Zuckerbergs, de Pichais en de Cooks van deze wereld ervan wakker liggen en ik zal ook vast overlopen van hypocrisie en naïviteit, maar soit: ben de verandering die je wilt zien in de wereld etcetera etcetera.

    ~

    Het ging me om een aantal dingen: social media, mijn afhankelijkheid van niet-europese en ondoorzichtige (dure) servers, en mijn groeiende chagrijn rondom geplande obsoletie van consumenten-tech (laptops, tablets, telefoons) die qua hardware nog jaren goed zijn, maar volgens de makers per direct vervangen moeten worden, à raison de 1000, 1500, 2000 euro per stuk.

    Dus de regels waren als volgt: ik ging kritisch kijken naar mijn social media, ik ging kijken of ik van apple (en gmail) af kon, of ik van mijn vreselijke office abonnement af kon, of er andere opties waren voor iphones, ipads, computers etcetera. Liefst Europees, liefst open source.

    Nogmaals, ik zeg niet dat ik de waarheid in pacht heb, en ik zeg niet dat ik niet meer te vinden ben op het internet – en ik zeg óók niet dat ik me volledig losgeknipt heb van alles wat ook maar riekt naar big tech, maar áls je dit leest, en je hebt het tot hier gered, ga ik ervan uit dat je geïnteresseerd bent hóe ik gedaan heb wat ik gedaan heb, wat ik gevonden heb, en of een mens zich daar als normale niet-technerd zich daar ook een beetje doorheen kan worstelen (spoiler: met een beetje hulp lukt dat prima).

    ~

    Goed. Daar gaan we.

    Eerst: mijn laptop

    Mijn laptop was het eerste wat onder handen ging: in plaats van een nieuwe macbook (die – 1069 euro – op de planning stond) kocht ik een tweedehands Thinkpad uit 2018 (300 euro), en zette er via een USB-stick die ik nog had liggen het open source besturingssysteem van Fransman Clément Lefebvre Linux Mint op (0 euro, maar ik heb een tientje gedoneerd). Ik ben schrijver, dus ik handel in kilobytes (mijn hele oeuvre beslaat een MB of 50), maar ook podcasts editen (Audacity, open source, 0 euro) kan mijn acht jaar oude laptop nog prima aan. Linux Mint 22 wordt nog minimaal tot 2029 ondersteund, maar de kans is vrij groot dat onze Franse vrienden ook in de volgende versies (om de pakweg drie jaar komt er een nieuwe versie), mijn laptop nog wel wat meer tijd gunnen.

    De programma’s die ik erop heb staan om Big Tech Software te vervangen:

    • Browser: Vivaldi (Noors, grotendeels open source)
    • Word, Excel, powerpoint: Libre Office (open source)
    • Mail, VPN en wachtwoordbeheer: Proton mail (Zwitsers, open source, pro-abonnement van 40 euro, maar je kunt ook een gratis abonnement nemen)
    • Cloud Drive: Murena Workspace, opgebouwd vanuit Nextcloud (Frans/Duits, open source, 64 gigabite voor E39,90 per jaar – maar je kunt ook een gratis abonnement nemen van 2 gb)
    • En, vrij specifiek voor mij: het schrijfprogramma Zettlr (Duits, open source, gratis, al heb ik bij het installeren vrijwillig een tientje gedoneerd.)
    • Mijn zoekmachine is Duckduckgo (Amerika, maar wel open source), wat onder de streep min of meer dezelfde resultaten oplevert als Google, maar niet je data trackt, en ook geen advertenties toont.
    • Mijn website draait via Hostnet (Nederland) en WordPress (internationaal, open source).
    • Toen ik hoorde hoe weinig muzikanten kregen bij Spotify, besloot ik weer ouderwets platen te kopen, en digitale muziek (via Bandcamp), die ik verzamel in mijn cloud-opslag van Murena (zie boven). Mijn platenkast heb ik opgenomen en ik heb nu weer een soort ouderwetse mp3-spelersituatie. Op mijn telefoon luister ik muziek via VLC, op mijn laptop via Quod Libet. Het tapt allebei uit dezelfde Murena Nextcloud map, waar ik al mijn nieuwe muziek in plak. Ik merk dat ik ook weer met meer aandacht muziek luister, wat echt een prachtige bijvangst is.

    De schade tot op heden: twee keer een tientje vrijwillige donatie, plus een jaarlijks bedrag van 80 euro, die naar Europese moreel toch net wat minder verwerpelijke tech-bedrijven gaat.

    En dan: mijn telefoon

    Toen brak het scherm van mijn iphone, en dacht ik: ja, tja.

    Het werd geen nieuwe iphone, maar een refurbished pixel vijf uit 2020 (à 130 euro), waar ik het eerdergenoemde Franse Murena e/os op zette. E/os is open source, gebouwd rondom het idee dat data-privacy niet perse hoeft te betekenen: geen gebruiksgemak. Ik kocht geen fairphone (Nederland) – maar had het kunnen doen – maar een oude Pixel, omdat, nouja: wat is nog duurzamer dan een duurzame telefoon: een afgedankte telefoon. Maar, mocht je een nieuwe telefoon willen: fairphone 6 is shiny, repareerbaar en wordt jaren en jaren ondersteund.

    Maar goed, ik ging dus voor een pixel met Murena e/os – ook omdat de workspace (laten we zeggen: Murena’s icloud) gebouwd was op Nextcloud, wat het bijzonder makkelijk te koppelen maakte met mijn Linux Mint laptop.

    • Ik wisselde whatsapp in voor Signal. Verdacht veel mensen in mijn omgeving hadden ook al signal, zo bleek. Mijn ouders, en een paar vrienden moesten even overtuigd worden. Slechts één van mijn collega’s weigert en stuurt me tegenwoordig weer sms’jes als ze me nodig heeft. Ook prima.
    • Bij e/os kun je anoniem inloggen in de Google Playstore, zodat je alle android apps gewoon kunt downloaden. Mijn bank-app, outlook (als middelbareschooldocent ontkom je daar niet aan) etcetera werken zonder enig probleem. In plaats van google maps gebruik ik de e/os kaarten-app, die, toegegeven, niet zo state-of-the-art is als Google Maps, maar me verder altijd precies brengt waar ik moet zijn.
    • Verder: Proton Mail, Proton VPN, Proton Pass, Vivaldi, VLC: het werkt allemaal gewoon.
    • Contactloos betalen – dat is een lastige. En zeker als je soms je portemonnee vergeet. Gelukkig leerde ik over de europese app Curve, die in elk geval te koppelen was met mijn credit card. In uiterste noodgevallen kan ik dus alsnog met mijn telefoon betalen, maar eerlijk gezegd ben ik alweer gewend aan het gebruiken van mijn pinpas.
    • Foto’s sla ik, op advies van een goede vriend die toevallig ook fotograaf is, gewoon lokaal op, op mijn telefoon. Eéns in de zo veel tijd zet ik de hele zwik over op mijn laptop, en af en toe maak ik een back up op een SSD. Eerlijk is eerlijk: hoe vaak kijk je die foto van dat dessert op dat ene pleintje in Lyon op 19 augustus 2021 nou echt terug?

    En die ipad die ik nog heb liggen? Nouja, die blijft voorlopig gewoon liggen, volledig ontkoppeld van alle apple diensten – maar wél ook met mijn Proton én Nextcloud.

    Maar goed: dan hebben we het meest ronkende beest natuurlijk nog niet in de bek gekeken: social media.

    Social Media en hoe mijn leven met de weggesneden app leuker wordt (maar ik er niet aan ontkom)

    Er was een tijd dat ik Twitter, Facebook, Instagram, Whatsapp, Youtube, Goodreads en Reddit had. Het waren de roaring jaren tien, en alles was geinig en vrolijk en leuk – tot het dat ineens niet meer was. En ja: het allerliefst zou ik géén social media hebben. Maar ik heb er nog twee (en een half) over. Instagram, Goodreads en Youtube. En hoe heerlijk het was om al die andere dingen weg te snijden, en hoe bevrijdend het voelde (ik kan het iedereen aanbevelen) de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat die drie er voorlopig nog niet uit gaan.

    Naast dat ik docent Nederlands ben, ben ik ook schrijver. En schrijver zijn in 2025 betekent ook dat je op zijn minst zichtbaar en vindbaar moet zijn. Dus ik heb instagram. Doe ik er veel mee? Nee, ik heb het. Ik verfoei het, maar ik heb het. Ik heb een stuk of 1200 volgers, waarvan ik er waarschijnlijk op een goede dag een stuk of 300 ook daadwerkelijk bereik, maar goed: driehonderd is meer dan niets, dus ik blijf er voorlopig maar mee doorgaan. Of ik moet ineens 500 mensen zo gek vinden om zich in te schrijven voor mijn Nieuwsbrief Extravaganza (die zó onregelmatig is dat er moeilijk iemand voor te porren is). Ik heb Pixelfed (hartstikke sympathiek) geprobeerd. Ik heb Mastodon (hartstikke sympathiek) geprobeerd. Maar als jullie allemaal niet meegaan is er natuurlijk ook gewoon geen hol aan. Dit is iets wat we met zijn allen moeten doen, of niet. En het werd dus: niet.

    Op Youtube volg ik een aantal makers (ik noem er eens vier: Project Kamp, Kurzgesagt, NOS op 3, Levi Hildebrand) maar heb ik de rest van het algoritme uit staan. Het is even wat klikken, maar je kunt regelen dat je alleen de kanalen ziet waarop je geabonneerd bent.

    En Goodreads, ach Goodreads. Het is zó jammer dat Goodreads van Amazon is. In essentie is het natuurlijk geweldig: je volgt her en der wat literaire vrienden, je volgt wat auteurs die je goed vindt, je ziet links en rechts eens wat die en die van dat en dat boek vindt, en je houdt voor jezelf een beetje bij wat je leest.

    En wat is het toch jammer dat wat (geen idee hoeveel en wat) ermee verdient wordt, de zakken van Jeff Bezos in gaat. Maar ook hier: ik heb twee of drie alternatieven gezien, maar daar zitten jullie, mede-goodreaders niet. En dan vergaat me de lol toch alweer snel.

    Conclusie

    De conclusie is: we zijn helemaal niet zo afhankelijk van (A) Amerika en (B) Big Tech als we denken. Het is vooral een kwestie van wíllen. En hoewel het een behoorlijke klus was om het allemaal uit te zoeken (wat is goed, wat is betrouwbaar, wat werkt wel voor me, wat niet, etcetera etcetera), het kan dus wel degelijk.

    En ja: ik heb nog Goodreads (hypocriet!) en ik heb nog Instagram (nog hypocrieter!) en van alle opties die ik aandroeg, zal er vast ook wel een programmeur een stiekeme cryptocurrencyvault in een enge dictatuur hebben gestald (naïef, naïef!), maar hé – ik probeer het gewoon goed te doen, afgemeten aan mijn eigen meetlat. En nee: ik zeg niet dat iedereen dit moet, omdat je anders een cynisch geworden slachtoffer van het grootkapitaal bent. Dit zijn de keuzes die ík gemaakt hebt.

    I ain’t saying I beat the devil, but I drank his beer for nothing.

    Ik zeg je niet dat je moet drinken, maar ik heb je in elk geval gewezen waar het bier staat.

  • Een saaie stad is een arme stad

    Beste vastgoedeigenaar. Mijn naam is Martijn Neggers. Ik ben schrijver en journalist. En ik ben Tilburger, net als jij. Omdat wij, jij en ik, allebei dezelfde liefde voor onze stad koesteren, weten wij allebei dat er niet één, maar eigenlijk twee Tilburgs zijn.

    Wij weten allebei dat we om te beginnen het schurende, vervreemdende en wonderlijke Tilburg hebben, waar vanuit haar ietwat onwelriekende dampen kunstenaars als Gummbah, AHJ Dautzenberg, Frederike Luijten, en Lonne Gosling naar boven borrelen.

    Maar dat er naast dát Tilburg ook nog een ander Tilburg is: Tilburg, de allernormaalste stad van het land. Zó alledaags, dat eindeloos veel merken als Leen Bakker, Trekpleister of Holland & Barret, nieuwe producten áltijd eerst op haar uittesten, onder het mom van: lukt het in Tilburg, dan zal het in de rest van het land ook wel loslopen.

    Die twee Tilburgs kunnen niet zonder elkaar. De vreemde stad van Ferry van de Zande en Eefje Wentelteefje, en de normale stad van Hema en So Low – die hebben elkaar nodig. Normaal en absurd bestaan allebei bij gratie van de ander. De kunstenaars in deze stad, die gevormd zijn door en naar haar straten, cafés, volksaard en oogopslag, hebben haar totale alledaagsheid nodig om uit te putten.

    Filmmaker Leonard Bedeaux heeft de bezoekers van de Foot Locker nodig om het werk te maken dat hij maakt. Tilburgs kunstenaars hebben een functionerende stad nodig om te maken wat ze maken. En stad met winkelketens, broodjes- en horlogeverkopers en plekken waar je lollige papieren ophangbordjes kunt kopen, of peper- en zoutstelletjes in de vorm van een kont, of twee borsten.

    Omdat kunst, ook de vreemdste, abstractste en onbegrijpelijkste kunst, put uit het echte – het normale leven.

    Maar ómgekeerd is het ook zo. Oók de naar beige neigende lichtgrijze binnenstad van Tilburg heeft haar obscure, absurde evenknie nodig. Zonder die andere kant is Tilburg weinig meer dan een stad waarnaar de rest van het land kan wijzen als ze een voorbeeld nodig hebben van de saaiste stad op aarde.

    Zonder die andere kant wordt Tilburg een Veghel.

    Een Purmerend.

    Een Zoetermeer.

    Niemand wil geld uitgeven in de saaiste stad ter wereld. Een saaie stad is een arme stad. Een saaie stad zal leeg komen te staan. Zij zal zo stil worden, dat het winkelend publiek uiteindelijk zelfs liever naar Breda rijdt.

    Wij, jij en ik, wij willen geen arme stad, dat weet ik zeker. Maar als ik door de binnenstad – tussen jouw leegstaande panden door – loop, maak ik me toch wat zorgen. Over mijn grijs en leeg geworden stad, die uiteindelijk zo leeg zal lopen dat zij geen euro meer op zal leveren.

    //

    We moeten samen de stad terug in balans brengen: maak een stad interessant en zij zal leven. Blaas haar tot leven, en ze zal renderen.

    Leen de leegte uit aan degenen die daar het best mee om kunnen gaan: kunstenaars.

    Elk pand als tabula rasa in de stad; als tijdelijke plek voor verwondering, verwarring, begeestering, en reuring. Mensen die voor kunst komen, zullen gaan winkelen en omgekeerd. Zoals eerder al: tijdens Kaapstad. In de dagen van De Blauwe Dwaas. In de ramen van het kantongerecht en het stadskantoor.

    En laten we wel wezen: van reuring is nog nooit iemand slechter geworden. En jij ook niet – want een levende stad wordt meer waard. En met haar de gebouwen waaruit zij bestaat.

    Ik wil een eeneiïge stad die zichzelf als yin en yang in balans houdt en waar gouden bergen en ambities tot aan de hemel reiken. Met hulp van mensen als jij, en met hulp van mensen als ik.

    Tijd om aan de slag te gaan, voordat we op een dag wakker worden en Veghel geworden zijn. Laten we samen de leegte vullen met kunst. Tot er geen centimeter leegte meer over is.

    //

    Ateliers Tilburg, Martijn Neggers,

    //

    TILBURG